Gdy Halikarnas wszedł w obręb świata osmańskiego, nie był jeszcze miastem w dzisiejszym znaczeniu tego słowa. Przede wszystkim był twierdzą z portem — morskim posterunkiem na skraju Morza Egejskiego. Najwcześniejszy osmański opis tego miejsca zawdzięczamy Piri Reisowi, słynnemu korsarzowi, żeglarzowi, geografowi i kartografowi, autorowi Kitab-ı Bahriye (Księgi Morza), dzieła, które z niezwykłą jak na swoje czasy precyzją przedstawiało basen Morza Śródziemnego.

Archeolodzy i historycy twierdzą, że Efez został założony jako kolonia attycko-jońska w X wieku p.n.e. na wzgórzu znanym dziś jako Ayasuluk, około trzech kilometrów od późniejszego centrum starożytnego miasta. Wykopaliska prowadzone w latach 90. XX wieku na terenie zamku w Selçuku potwierdziły istnienie tej wczesnej osady, odsłaniając fragmenty ceramiki i umocnień charakterystycznych dla wczesnej kultury jońskiej. A jednak, jak często bywa w przypadku miast, które żyją nie tylko w kamieniu, lecz także w pamięci, istnieje bardziej poetycka opowieść o narodzinach Efezu — ta, którą przekazali nam starożytni pisarze, tacy jak Pauzaniasz i Strabon.

Osmańska tradycja wyruszania na wojnę z Edirne (Adrianopola) była już od dawna ugruntowana, gdy sułtan Mehmed II planował swoją decydującą kampanię przeciwko stolicy Bizancjum. Pierwsze lata jego drugiego panowania poświęcone były przygotowaniom do realizacji długo pielęgnowanego marzenia – zdobycia Konstantynopola. Edirne odegrało kluczową rolę jako baza, z której rozpoczęto całą wyprawę.