Religia w Turcji
Islam
Islam (muzułmanizm) to jedna z trzech, obok judaizmu i chrześcijaństwa, wielkich religii monoteistycznych. Słowo islam oznacza poddanie się Bogu (Allah), a jedną z podstawowych prawd wiary jest absolutna jedność Boga, z czego wynika krytyka chrześcijańskiej wiary w Trójcę Świętą.
Historia
Założycielem islamu był Mahomet, uznawany za ostatniego i najważniejszego proroka, ale nie za Mesjasza. Urodzony około 570 roku naszej ery, zaczął doznawać objawień w wieku czterdziestu lat. Treścią tych objawień dzielił się z mieszkańcami Mekki. Z powodu krytyki bałwochwalstwa został zmuszony do opuszczenia Mekki, skąd udał się do Medyny.
Jego wędrówka z Mekki do Medyny (hijra) w 622 roku naszej ery wyznacza oficjalną datę powstania nowej religii. W przeciągu następnych dziesięciu lat Mahomet i jego towarzysze zapewnili sobie kontrolę nad terenem środkowej i zachodniej Arabii, skąd wyznawcy islamu wyruszyli na podbój świata.
Po śmierci Mahometa wspólnota muzułmańska była rządzona przez kalifów, którzy byli potomkami proroka. Pierwszą znaczącą dynastią byli Umajadzi (w latach 661 – 750), sprawujący rządy z Damaszku, a drugą – Abbasydzi (750 – 1258) – panujący z Bagdadu.
Odłamy islamu
Śmierć czwartego z kolei kalifa – Alego – stanowi kolejną znaczącą datę w dziejach islamu. Wówczas to wspólnota muzułmańska rozpadła się na dwie, do dziś istniejące grupy: Sunnitów i Szyitów.
Sunnici, którzy stanowią większość muzułmanów, uznawali władzę kalifów, poczynając od Abu Bakra, który został pierwszym kalifem po śmierci Mahometa, aż po rozwiązania kalifatu przez Atatürka w 1924 roku. Sunnici duże znaczenie przywiązują do tradycji (hadith).
Szyici z kolei wierzą, że prawdziwy władca ich wspólnoty pozostaje w ukryciu, lecz pewnego dnia powróci, aby przywrócić sprawiedliwość. Z powodu tej wiary w „Ukrytego Imama”, Szyici odrzucali świecką władzę kalifatu. Obecnie Szyici to około 15 % wyznawców islamu.
Zasady wiary
W przeciwieństwie do chrześcijaństwa islam nie posiada zorganizowanego kościoła, instytucji kapłaństwa oraz sakramentów.
Trzy podstawowe źródła zasad religijnych dla wspólnoty muzułmaństwie (umma) to Koran (Qur’an) – Święta Księga, tradycja (hadith) i prawo (shariah).
Jako system religijny islam posiada pięć filarów wiary. Są to: wyznanie wiary (shahada), oddanie czci (salat), jałmużna (zakat), post (saum) oraz pielgrzymka do Mekki (hajj).
Muzułmanie w Turcji
Na terenie Turcji muzułmanie to około 99% wszystkich mieszkańców, z czego większość należy do odłamu sunnickiego. Pozostali natomiast przynależą do szyitów, lewitów i jezydów.
Meczet
Meczet to budynek, w którym muzułmanie mogą oddawać cześć Allachowi poprzez modlitwę, którą prowadzi imam. Meczety odgrywają rolę cementującą społeczność wiernych, są również często perełkami architektury.
Czy mogę zwiedzić meczet? Przeczytaj więcej o zasadach zwiedzania meczetów.
W Turcji terminem mescit określa się mały budynek, często będący własnością prywatną, natomiast cami jest budynkiem większym, należącym do wspólnoty, gdzie odbywają się modły piątkowe.
Tureckie meczety są budowane najczęściej na planie kwadratu. Mescit ma zazwyczaj jeden minaret, a cami – dwa lub cztery. Wyjątkiem jest Błękitny Meczet, który posiada aż sześć minaretów. Ułatwia to nieobeznanym osobom odróżnienie go od pobliskiej Aya Sofia, która posiada jedynie cztery minarety.
Przy każdym meczecie zatrudniony jest muezzin. Jest to osoba odpowiedzialna za wzywanie wiernych do modlitwy pięć razy dziennie. Samo wezwanie nazywa się ezan i obecnie jest często odtwarzane z nagrania.
Przed modlitwą wierni muszą obowiązkowo dokonać rytualnego obmycia stóp, rąk i twarzy, dlatego też w pobliżu meczetu znajduje się specjalna fontanna.
We wnętrzu meczetu najważniejszym punktem jest mihrab – nisza w ścianie, ukierunkowana na Mekkę. Po prawej stronie mihrabu znajduje się kazalnica – mimber. Meczet jest podzielony na część dla mężczyzn oraz dla kobiet – mniejszą i zakratowaną.
Podczas zwiedzania meczetu należy zachować należyty szacunek. Nigdy nie powinniśmy zwiedzać go podczas modłów, a w pozostałych porach dnia trzeba zdjąć obuwie i założyć stosowny ubiór – szorty, minispódniczki i koszulki na ramiączkach są wykluczone. Kobiety powinny dodatkowo zakryć głowę chustą.
W Turcji meczety można napotkać w najbardziej nieoczekiwanych miejscach - na stacjach benzynowych, lotniskach czy dworcach autokarowych, a nawet w górach.
Najstarsze meczety, które możemy ciągle podziwiać w Turcji pochodzą z XIV wieku naszej ery. Najbardziej rozpowszechnione są meczety w stylu otomańskim, który został zapoczątkowany przez Zielony Meczet z Bursy. Trafiają się również ciekawostki w stylu nowoczesnym, przykładowo w Bodrum.
Przeczytaj więcej o Błękitnym Meczecie w Istanbule oraz o Zielonym Meczecie w Bursie.
