Myus

Położenie: 
Współrzędne: 
37.598598, 27.425900
Zabytek lub zabytki: 
greckie, bizantyjskie

Odwiedzając niepozorne ruiny położone nieopodal jeziora Bafa trudno uwierzyć, że w czasach antycznych Myus było państwem-miastem należącym potężnej konfederacji dwunastu jońskich kolonii w Azji Mniejszej. Podobnie, jak w przypadku Miletu czy Priene, dzieje Myus związane są nieodłącznie z rzeką Meander, która przez stulecia stopniowo zamulała dużą zatokę, u wybrzeży której położone były te miasta.

Twierdza z czasów bizantyjskich w Myus
Twierdza z czasów bizantyjskich w Myus

Zarys historii

Według greckiego geografa i historyka Strabona Myus założył Kydrelos, syn legendarnego króla ateńskiego Kodorsa. O wyborze miejsca pod założenie osady zadecydowała atrakcyjna wówczas lokalizacja: na niewielkim półwyspie wchodzącym w wody Zatoki Latmijskiej, po której pamiątką jest obecnie jezioro Bafa.

Zalewiska koło Myus
Zalewiska koło Myus

Myus zawsze było najmniejsze z miast jońskich w Azji Mniejszej, do czego przyczyniło się jego położenie. Wkrótce po założeniu miasta Zatoka Latmijska zaczęła się zamulać, a Myus położone było w miejscu, gdzie proces nanoszenia osadów rzecznych przebiegał wcześniej niż w przypadku Miletu. Dodatkowo wskutek powstania obszaru moczarów wokół miasta jego mieszkańcy zaczęli chorować na malarię, przenoszoną przez komary, które upodobały sobie bagienne tereny.

Twierdza z czasów bizantyjskich w Myus
Twierdza z czasów bizantyjskich w Myus

Skalę szybkiego upadku Myus ilustruje fakt, że w 499 roku p.n.e. w jego porcie mogła zacumować flota złożona z 200 okrętów, stanowiąca perską siłę uderzeniową złożoną ze statków greckich i fenickich, zebranych w celu zdobycia wyspy Naksos. Jednak już pięć lat później, podczas bitwy z Persją pod Lade, Myus mogło dostarczyć zaledwie 3 okręty z powodu zamulenia portu.

Zalewiska koło Myus
Zalewiska koło Myus

Około 465 roku p.n.e. Myus wraz z Magnezją nad Meandrem oraz Lampsakos (obecnie Lapseki) zostało przekazane w darze Temistoklesowi przez perskiego króla Artakserksesa. Temistoklesowi, bohaterskiemu dowódcy ateńskiemu, Grecy zawdzięczali zwycięstwo w bitwie morskiej z Persją stoczoną w 480 roku p.n.e. pod Salaminą. Był również jednym ze współtwórców Ateńskiego Związku Morskiego. Popadł jednak w niełaskę rodaków i został wypędzony z Aten decyzją podjętą na zasadzie ostracyzmu. Za ironię losu należy uznać fakt, że ostatnie lata życia Temistokles spędził na terenach należących do Persji, a Artekserkses za dobrą służbę oddał mu jako namiestnikowi władzę nad wymienionymi wyżej koloniami greckimi.

Twierdza z czasów bizantyjskich w Myus
Twierdza z czasów bizantyjskich w Myus

Myus należało do Ateńskiego Związku Morskiego, który oficjalnie powstał około 478 roku p.n.e. w celu obrony miast jońskich przed Persją. Jako najmniejsze z tych miast zobowiązane było płacić najniższą składkę. Wiadomo, że w 390 roku p.n.e. miasto było jeszcze niezależne i wchodziło nawet w spory terytorialne z Miletem.

Wzgórze, na którym znajdują się ruiny Myus
Wzgórze, na którym znajdują się ruiny Myus

W 201 roku p.n.e. Myus zostało zdobyte przez macedońskiego króla Filipa V Antygonidę, który następnie przekazał to miasto pod kontrolę Magnezji nad Meandrem, w zamian za żywność dla swojej armii.

Twierdza z czasów bizantyjskich w Myus
Twierdza z czasów bizantyjskich w Myus

Jednakże wkrótce potem Myus tak podupadło, że straciło resztki niezależności i zostało włączone formalnie do Miletu w formie tzw. synojkizmu czyli procesu łącznia wiosek z centralnym polis. W czasach rzymskich mieszkańcy Myus zdecydowali się na ostateczny ruch i przeprowadzkę do Miletu, zabierając ze sobą cały dobytek oraz posągi bogów. Od tamtego momentu miasto popadło w ruinę i nigdy nie zostało odbudowane.

Wzgórze, na którym znajdują się ruiny Myus
Wzgórze, na którym znajdują się ruiny Myus

Prace archeologiczne

Podczas prowadzonych w Milecie przez Theodora Wieganda prac archeologicznych znaleziono kilka fragmentów architektonicznych z okresu archaicznego, noszących inskrypcje związane z Myus oraz z tamtejszą świątynią Apollona Termintheusa. Fragmenty te, odkryte na terenie milezyjskiego teatru, stadionu oraz świątyni Ateny, stanowiły potwierdzenie identyfikacji antycznego Myus z ruinami nazywanymi Avşar Kalesi.

Samo Myus również przyciągnęło archeologów. Już w 1908 roku Wiegand przeprowadził na jego terenie pierwsze wykopaliska, a znalezione fragmenty budowli wysłał do Berlina. Najciekawsze z nich to reliefy przedstawiające wyścigi rydwanów.

W 1964 i 1966 w Myus prace prowadził Hans Weber, który oczyścił teren wokół pozostałości dwóch świątyń i stworzył plan dawnego miasta.

Zalewiska na terenie dawnej Zatoki Latmijskiej, w tle twierdza bizantyjska w Myus
Zalewiska na terenie dawnej Zatoki Latmijskiej, w tle twierdza bizantyjska w Myus

Zwiedzanie Myus

Ruiny Myus położone są na niewielkim wzgórzu, na którym niegdyś stały świątynie. Na samym szczycie znajdują się pozostałości bizantyjskiej twierdzy z XIII wieku n.e. Poniżej, na zboczu, na dwóch tarasach stały niegdyś święte budowle, z których niewiele się zachowało. Samo miasto leżało poniżej, na południowy-wschód od wzgórza świątynnego.

Najważniejsza świątynia w Myus poświęcona była Apollonowi Termintheusowi, która stała na wyższym z dwóch tarasów. Poniżej znajdowała się świątynia Dionizosa. Z obu tych budowli nie zachowało się prawie nic oprócz marmurowych fundamentów, gdyż najważniejsze znalezione fragmenty zostały wywiezione przez niemieckich archeologów do Berlina. Widoczne są również fragmenty murów z okresu archaicznego, oddzielające tarasy na wzgórzu.

Twierdza z czasów bizantyjskich w Myus
Twierdza z czasów bizantyjskich w Myus

Najciekawszym budynkiem na terenie Myus, w całkiem dobrym stanie, jest twierdza wzniesiona przez Bizantyjczyków w okresie od 1200 do 1250 roku n.e.

Twierdza z czasów bizantyjskich w Myus
Twierdza z czasów bizantyjskich w Myus

Podczas wizyty w Myus warto zatrzymać się przy drodze dojazdowej i pooglądać położone poniżej wzgórza tereny zalewowe. Ten obszar, dawniej stanowiący część Zatoki Latmijskiej, jest obecnie domem dla wielu gatunków ptactwa.

Ptaki na terenach zalewowych pod Myus
Ptaki na terenach zalewowych pod Myus

Dojazd: 

Skromne ruiny Myus znane są obecnie pod nazwą Avşar Kalesi czyli 'Zamek Avşar', położone są bowiem tuż przy wiosce o takiej nazwie.

Samochodem: z głównej drogi (D525) przebiegającej w tej okolicy z Söke do Milas należy odbić na wschód w Sarıkemer i przejechać około 8,5 km do wsi Avşar. Ten odcinek drogi jest wąski, a nawierzchnia ma potężne dziury. Z drogi widać w oddali ruiny twierdzy bizantyjskiej w Myus, ale do ruin trzeba jeszcze kawałek przejechać okrężną drogą.

Kierunkowskaz błędnie informujący, że odległość do Myus to 500 metrów - w rzeczywistości z tego punktu jest jeszcze 1,5 km
Kierunkowskaz błędnie informujący, że odległość do Myus to 500 metrów - w rzeczywistości z tego punktu jest jeszcze 1,5 km

2 km za Avşar najlepiej zostawić samochód i ostatnie 1,5 km do ruin Myus pokonać na piechotę, chociaż przejazd prawie do samego zamku jest możliwy samochodem terenowym lub osobowym, którego kierowcy nie martwią się o podwozie i zawieszenie. Ten odcinek to nieutwardzona droga wiejska, z głębokimi koleinami. Na trasie znajduje się parę kierunkowskazów do Myus, rozmieszczonych tak, że już prawie traci się wiarę, że jest to dobra droga do ruin.

Kierunkowskaz do Myus
Kierunkowskaz do Myus

Współrzędne geograficzne Myus: 37.598643, 27.425876.

Ptaki na terenach zalewowych pod Myus
Ptaki na terenach zalewowych pod Myus

Powiązane artykuły: