Turcja w sandałach

Turystów odwiedzających Turcję często zadziwiają zdolności językowe Turków, którzy, jak się na pierwszy rzut oka wydaje, potrafią przywitać gości we wszystkich językach świata. Przykładowo na Bazarze Egipskim jeden ze sklepów z dumą ogłasza, że jego obsługa mówi po... katalońsku.

W rzeczywistości często znajomość języków obcych u Turków jest mocno przereklamowana i ogranicza się do kilku zwrotów grzecznościowych, jednakże Turcy wiedzą, że podstawą do udanej transakcji handlowej jest zrobienie dobrego pierwszego wrażenia i zaskarbienie sobie życzliwości potencjalnych klientów.

Z drugiej strony tłumnie przybywający do Turcji wczasowicze zazwyczaj nie zadają sobie trudu, aby poznać chociażby kilka podstawowych zwrotów w języku tureckim. Wysiłek może wydawać się zbyteczny, tym bardziej, że przecież w tym kraju spędzą jeden, góra dwa tygodnie, a przecież większość Turków mówi po angielsku lub niemiecku, w ostateczności po rosyjsku.

Naszym celem jest zachęcenie wszystkich wybierających się do Turcji do opanowania zupełnie podstawowych zwrotów tureckich, z trzech powodów. Pierwszym niech będzie motywacja podobna do tej, która przyświeca tureckim kupcom - zwracając się do Turków w ich rodzimym języku zyskamy ich życzliwość, a nawet zdobędziemy niekłamany podziw, że yabanci (cudzoziemiec) tak płynnie potrafi się przywitać. Dobre stosunki sprzyjają udanym zakupom, ułatwiają zwiedzanie i ogólnie wprowadzają przyjemny, wakacyjny nastrój. Nawet zwrócenie uwagi na pewne niedociągnięcia będzie odebrane życzliwiej, jeżeli odbędzie się po turecku...

Drugi powód jest poważniejszy. Wspomniane powyżej przekonanie cudzoziemców o powszechnej znajomości języków obcych wśród Turków jest, niestety, mylne. Owszem, w znanych kurortach, największych miastach oraz przy najsłynniejszych zabytkach jest to na ogół prawda. Jednakże podróżnicy w sandałach często schodzą ze szlaków wyznaczanych przez turystykę masową, a to oznacza, że można znaleźć się w sytuacji, gdy w naszym otoczeniu jedynym znanym językiem jest turecki, no, ewentualnie kurdyjski.

Powód trzeci ma jeszcze głębsze dno: język wyznacza naszą świadomość, świat, który postrzegamy jest światem, który możemy opisać w znanym nam języku. Jeżeli nie znamy określenia na pewne zjawisko, które zaobserwowaliśmy, to tak naprawdę nie jesteśmy w stanie go zrozumieć i wytłumaczyć. Poznając język, poznajemy kulturę danego kraju, a przecież poznanie kultury i zwyczajów to jeden z najważniejszych celów, jakie stawiają sobie prawdziwi podróżnicy.

Na dole strony znajdziecie również nasz mini-poradnik języka tureckiego w wersji pdf do pobrania i wydruku w formie książeczki.

Podstawy języka

Liczby:

Od 1 do 10:

Liczba mnoga czasownika tworzona jest przez dodanie końcówki -lar lub -ler np.: samochód - araba, samochody - arabalar. Jeżeli przed rzeczownikiem występuje liczebnik, to nie jest konieczne dodawanie liczby mnogiej, np.: jeden samochód - bir araba, dwa samochody - iki araba.

Wielokrotności dziesiątki:

W zakresie poszczególnych dziesiątek liczebniki są tworzone poprzez poprzez dodanie liczby jedności, np.: 15 (on beş), 21 (yirmi bir), 21 (yirmi iki), 99 (doksan dokuz) itd.

Powyżej 100:

W przypadku setek, tysięcy itd. budujemy złożone liczebniki podobnie jak z wielokrotnościami dziesiątki, np.: 562 (beş yüz altmış iki), 7 349 (yedi bin üç yüz kırk dokuz).

Szczególnie przydatne są liczebniki 500 (beş yüz) oraz 500 000 (beş yüz bin), gdyż często możemy spotkać się z podawaniem ceny w sklepach i restauracjach z wykorzystaniem starych lir.

Kilka kluczowych konstrukcji:

tak - evet nie - hayır oraz, i - ve stop! (np. zatrzymując dolmuş) - dur! precz!, idź sobie! - git! chodź! - gel! O.K., dobra, w porządku - tamam czy jest ...?, czy są ...? - ... var mı? jest ..., są ... - ... var nie ma - yok bardzo piękne, pyszne, wspaniałe - çok güzel

Zwrot çok güzel nadaje się do chwalenia wszystkiego. Jeżeli ktoś zapyta nas jak podoba nam się w Turcji należy bez wahania odpowiedzieć Türkiye çok güzel: (Turcja jest przepiękna!).

Czas:

która godzina - saat kaç? jest dwunasta - on iki saat

Określenia czasu:

wczoraj - dün dzisiaj -  bugün jutru - yarın

Dni tygodnia - günler:

poniedziałek - pazartesi wtorek - salı środa - çarşamba czwartek - perşembe piątek - cuma sobota - cumartesi niedziela - pazar

Miesiące - aylar:

Powrót do spisu treści

Zwroty grzecznościowe

Powitania:

cześć - merhaba dzień dobry (rano) - günaydın dzień dobry (po południu), miłego dnia - iyi günler dobry wieczór - iyi akşamlar witamy - hoş geldiniz odpowiedź na powitanie - hoş bulduk jak się masz? - nasılsın? lub nasılsınız? dziękuję, dobrze - iyiyim, teşekkür ederim

Pożegnanie:

pa pa - haydi bay bay do widzenia (osoba wychodząca) - görüşürüz lub allahaısmarladık do widzenia (osoba zostająca) - güle güle dobranoc - iyi geceler

Podziękowanie:

dziękuję (bardzo) - teşekkürler lub (çok) teşekkür ederim dzięki - sağol nie ma za co - bir şey değil

Przedstawianie się:

nazywam się ... - benim adim... skąd jesteś? - nerelisiniz? jestem z... - ben... ...Polski - ...Polonyalıyım

Inne:

przepraszam (zagadując) - pardon lub bakar misiniz przepraszam (przykro mi) - affedersiniz lub özür dilerim nic nie szkodzi - önemli değil proszę - lütfen na zdrowie (toast) - şerefe słucham (np. odbierając telefon) - efendim?

Powrót do spisu treści

Podróże

podróż - yolculuk wycieczka - gezi

Środki transportu publicznego:

autobus - otobüs samolot - uçak pociąg - tren pociąg pospieszny - hızlı tren kolejka podmiejska - banliyö treni statek - vapur katamaran lub wodolot - deniz otobüsü prom - feribot tradycyjny drewniany statek (do wycieczek morskich) - gület taksówka - taksi taksówka współdzielona jeżdżąca po stałej trasie - dolmuş minibus dowożący na dworzec - servis

Środki transportu prywatnego:

samochód - araba motorower - motosiklet rower - bisiklet

Podróżowanie samochodem:

prawo jazdy - sürücü belgesi droga - yol autostrada - otoban płatna autostrada - otoyol parking - otopark

czy mogę tu parkować? - buraya park edebilirim? chciałbym wynająć (samochód) - bir (araba) kiralamak istiyorum czy to jest droga do (Side)? - (Side) giden yol bu mu?

stacja benzynowa - petrol ofisi proszę (20) lirów paliwa - (yirmi) litre istiyorum poproszę do pełna - lütfen depoyu doldurun

benzyna - benzin benzyna bezołowiowa - kurşunsuz benzin olej napędowy - dizel lub motor yağı gaz - gaz

potrzebuję mechanika - tamirciye ihtiyacım var samochód zepsuł się w ... - arabam ... de bozuldu złapałem gumę - lastiğim patladı miałem wypadek - kaza yaptimi

Znaki drogowe:

stop! - dur! zakaz wjazdu - girilmez zakaz parkowania - park etmek yasaktır droga jednokierunkowa - tek yön niebezpieczeństwo - tehlikeli ustąp pierwszeństwa - yol ver

Podróżowanie pociągiem/autokarem:

tureckie koleje państwowe - TCDD jak dojechać do (Istanbułu)? - (Istanbula) nasıl gidebilirim? jadę do (Istanbułu) - Istanbul'a gidiyorum

kiedy odjeżdża ...? - ... ne zaman kalkacak? kiedy przyjeżdża ...? - ... ne zaman varır?

bilet - bilet miejscówka - kompartman bileti żeton na przejazd - jeton poproszę jeden bilet na... - ...bir bilet lütfen w jedną stronę - gidiş w dwie strony (powrotny) - gidiş-dönüş

przedział sypialny w pociągu - yatak dworzec autokarowy - otogar dworzec kolejowy - gar lub tren istasyonu przystanek autobusowy - otobüs durağı peron - peron przechowalnia bagażu - emanet kasa biletowa - bilet gişesi poczekalnia - bekleme salonu rozkład jazdy - tarife

Podróżowanie samolotem:

lotnisko - havalimanı lub havaalanı tureckie linie lotnicze - THY (Türk Hava Yolları) paszport - pasaport wiza - vize granica - sinir nadbagaż - fazla bagaj cło - gümrük vergisi brama (na lotnisku) - kapı opóźniony - ertelendi odwołany - iptal edildi

Pytanie o drogę:

czy możesz mi pokazać (na mapie)? - bana (haritada) gösterebilir misin? gdzie jest... - ... nerede? prosto przed tobą - tam karşıda skręć w lewo - sola dön skręć w prawo - sağa dön na rogu - köşeden daleko - uzak blisko - yakınında

Powrót do spisu treści

Zakupy

zakupy - alışverış

Punkty usługowe

sklep - mağaza cukiernia - pastane piekarnia - fırın, ekmekçi sklep spożywczy - bakkal lub gıda satış mağazası

apteka - eczane poczta - PTT lub postane bank - banka targ - pazar lub çarşı bankomat - paramatik lub bankamatik

sprzedawca - satıcı klient - müşteri cena - fiyat

Kupowanie i targowanie się

ile to kosztuje? - (fiyatı) ne kadar? lub kaç para? czy mogę na to popatrzyć? - bakabilir miyim? z czego to jest wykonane? - bunun kumaşı ne? tylko oglądam - sadece bakıyorum noszę rozmiar... - ...beden giyiyorum

jakość nie jest dobra - kalitesi iyi değıl to jest zbyt drogie - bu çok pahalı to nie pasuje - bu bana uymuyor

wezmę to - tutuyorum lub bunu alacağım czy dostanę fakturę - fatura alabilir miyim

pieniądze - para gotówka - nakit czy akceptujecie...? - kabul ediyor musunuz? karta kredytowa - kredi kartı karta bankomatowa - bankamatik kartı czek - çek

wyprzedaż/rabat - indirim oferta specjalna/promocja - kampanya lub promosyon

więcej - daha fazla mniej - daha az

tani - ucuz drogi - pahalı

Podstawowe produkty spożywcze:

Napoje:

woda - su sok owocowy - meyve suyu mleko - süt herbata - çay piwo - bira wino - şarap

Ubrania:

Materiały:

bawełna - pamuk wełna - yün jedwab - ipek skóra - deri

Kosmetyki:

mydło - sabun szampon - şampuan dezodorant - deodoran pasta do zębów - diş macunu szczoteczka do zębów - diş fırçası

papier toaletowy - tuvalet kâğıdı chusteczki higieniczne - doku podpaska - hijyenik kadın bağı tampon - tampon

Wagi i rozmiary

rozmiar - beden wzór - desen

duży - büyük średni - orta mały - küçük

ciężki - ağır lekki - hafif

Kolory:

Wzory:

gładki - düz w paski - çizgili w kropki - puantiyeli w kratkę - kareli

Opinie:

ładny - güzel brzydki - çirkin

Powrót do spisu treści

Noclegi

Zakwaterowanie:

hotel - otel schronisko młodzieżowe - gençlik oteli pensja - pansiyon

kemping, pole namiotowe - kamp lub kamp yeri namiot - çadır

pokój - oda pokój jednoosobowy - tek kişilik oda pokój dwuosobowy - iki kişilik oda pokój z łazienką i wc - banyo ve tuvaletli bir oda

Wyposażenie pokoju:

łazienka - banyo toaleta - tuvalet prysznic - duş klimatyzacja - klima telewizor - televizyon lodówka - buzdolabı żelazko - ütü ręcznik - havlu koc - battaniye

Wyposażenie hotelu:

basen - yüzme havuzu

Rezerwacja pokoju:

czy jest pokój dwuosobowy? - iki kişilik oda var mı? chciałem zarezerwować ... - ... ayırt istiyorum zarezerwowałem u Państwa pokój - ben bır oda ayırttım czy macie jeszcze wolne pokoje? - boş odaniz var mı?

jaka jest cena za osobę? - kişi başına ne kadar? jaka jest cena za noc? - geceliği başına ne kadar? czy mogę zobaczyć? - görelilir miyim? czy cena zawiera śniadanie? - kahvaltı fiyata dahil mi? mieszkam w hotelu (Hilton) - (Hilton) Oteli'nde kalıyorum

Powrót do spisu treści

W restauracji

Rodzaje lokali

restauracja - restoran jadłodajnia - lokanta kiosk z przekąskami - büfe stoisko z kebabami - kebabçı lokal specjalizujący się w köfte - köfteci pizzeria - pideci cukiernia - tatlıcı część rodzinna w restauracji - aile salonu

Składanie zamówienia i płatność

Poproszę o menu w języku (angielskim) - (İngılızce) menü istiyorum lütfen Poproszę o specjalność lokalu - Bu yöreye özgü bir yemek istiyorum Co Pan poleca? - Ne tavsiye edersiniz? Co oni jedzą? - Onlar ne yiyorlar?

Czy obsługa jest wliczona w rachunek? - Servis hesaba dahil mi? Jaka jest (zupa) dnia? - Bugünün (çorbası) nedir? Tego nie zamawiałem - Bunu sipariş etmedim Co jest w tym posiłku? - Bu yemeğin içinde ne var?

Smacznego! - Afiyet olsun! Na zdrowie! - Şerefe! To jest... - Bu... ...zbyt zimne - çok soğuk ...zbyt pikantne - çok acı ...przypalone - yanık ...niedogotowane - az pişmiş ...wspaniałe - mükemmel ...wyśmienite - enfes

porcja - porsiyon pół porcji - bir buçuk podwójna porcja - iki porsiyon

Czy macie jakieś dania bezmięsne? - Etsiz yemek varmı? Jestem wegetarianinem - Ben vejetaryenim Mam alergię na... - ...alerjim var ...produkty mleczarskie - ...yumurtaya ...orzechy - ...çerazlere

(filiżanka/szklanka) herbaty... - ...(bir fincan/bardak) çay (filiżanka) kawy... - ...(bir fincan) kahve z mlekiem - sütlü z małą ilością cukru - az şekerli bez cukru - şekersiz

Poproszę o rachunek - Hesap lütfen

Posiłki

śniadanie - kahvaltı lunch - öğle yemeği obiad/kolacja- akşam yemeği

Podstawowe dania

grilowane - ızgara smażone - tava gotowane - pişir(mek) surowe - çiğ

przystawki - meze makaron - makarna mini pierożki - mantı

zupa - çorba flaczkı - işkembe çorbası

ryba - balık

owoce - meyva

warzywa - sebze warzywa faszerowane - dolma gołąbki z liści winogron - yaprak sarma sałatka - salad sałatka z warzyw sezonowych - mevsim salatası sałatka pasterska - çoban salatası cacyk (ogórki w jogurcie) - cacık

pizza turecka z mięsem mielonym - lahmacun pizza - pide

mięso - et baranina - kuzu wołowina - dana kurczak - tavuk kebab - kebab kebab z mięsa mielonego grilowanego nad paleniskiem - Adana kebabı lub Urfa kebabı kebab z cienkich plastrów mięsa w sosie pomidorowym na podpłomyku - İskender kebabı kebab z bakłażanem - patlıcan kebabı tureckie mielone - köfte mięso zapiekane z warzywami w glinianym naczyniu - güveç

owoce morza - denız ürünü kalmary - kalamar małże - midye

deser - tatlı przysmak turecki - lokum baklawa - baklava lody - dondurma pudding na ryżu - sütlaç

Powrót do spisu treści