Turcja w sandałach

Turystów odwiedzających Turcję często zadziwiają zdolności językowe Turków, którzy, jak się na pierwszy rzut oka wydaje, potrafią przywitać gości we wszystkich językach świata. Przykładowo na Bazarze Egipskim jeden ze sklepów z dumą ogłasza, że jego obsługa mówi po... katalońsku.

W rzeczywistości często znajomość języków obcych u Turków jest mocno przereklamowana i ogranicza się do kilku zwrotów grzecznościowych, jednakże Turcy wiedzą, że podstawą do udanej transakcji handlowej jest zrobienie dobrego pierwszego wrażenia i zaskarbienie sobie życzliwości potencjalnych klientów.

Z drugiej strony tłumnie przybywający do Turcji wczasowicze zazwyczaj nie zadają sobie trudu, aby poznać chociażby kilka podstawowych zwrotów w języku tureckim. Wysiłek może wydawać się zbyteczny, tym bardziej, że przecież w tym kraju spędzą jeden, góra dwa tygodnie, a przecież większość Turków mówi po angielsku lub niemiecku, w ostateczności po rosyjsku.

Naszym celem jest zachęcenie wszystkich wybierających się do Turcji do opanowania zupełnie podstawowych zwrotów tureckich, z trzech powodów. Pierwszym niech będzie motywacja podobna do tej, która przyświeca tureckim kupcom - zwracając się do Turków w ich rodzimym języku zyskamy ich życzliwość, a nawet zdobędziemy niekłamany podziw, że yabanci (cudzoziemiec) tak płynnie potrafi się przywitać. Dobre stosunki sprzyjają udanym zakupom, ułatwiają zwiedzanie i ogólnie wprowadzają przyjemny, wakacyjny nastrój. Nawet zwrócenie uwagi na pewne niedociągnięcia będzie odebrane życzliwiej, jeżeli odbędzie się po turecku...

Drugi powód jest poważniejszy. Wspomniane powyżej przekonanie cudzoziemców o powszechnej znajomości języków obcych wśród Turków jest, niestety, mylne. Owszem, w znanych kurortach, największych miastach oraz przy najsłynniejszych zabytkach jest to na ogół prawda. Jednakże podróżnicy w sandałach często schodzą ze szlaków wyznaczanych przez turystykę masową, a to oznacza, że można znaleźć się w sytuacji, gdy w naszym otoczeniu jedynym znanym językiem jest turecki, no, ewentualnie kurdyjski.

Powód trzeci ma jeszcze głębsze dno: język wyznacza naszą świadomość, świat, który postrzegamy jest światem, który możemy opisać w znanym nam języku. Jeżeli nie znamy określenia na pewne zjawisko, które zaobserwowaliśmy, to tak naprawdę nie jesteśmy w stanie go zrozumieć i wytłumaczyć. Poznając język, poznajemy kulturę danego kraju, a przecież poznanie kultury i zwyczajów to jeden z najważniejszych celów, jakie stawiają sobie prawdziwi podróżnicy.

Na dole strony znajdziecie również nasz mini-poradnik języka tureckiego w wersji pdf do pobrania i wydruku w formie książeczki.

Podstawy języka

Liczby:

Od 1 do 10:

1	bir	2	iki	3	üç	4	dört	5	beş
6	altı	7	yedi	8	sekiz	9	dokuz	10	on

Liczba mnoga czasownika tworzona jest przez dodanie końcówki -lar lub -ler np.: samochód - araba, samochody - arabalar. Jeżeli przed rzeczownikiem występuje liczebnik, to nie jest konieczne dodawanie liczby mnogiej, np.: jeden samochód - bir araba, dwa samochody - iki araba.

Wielokrotności dziesiątki:

10	on	20	yirmi	30	otuz	40	kırk	50	elli
60	altmış	70	yetmış	80	seksen	90	doksan	100	yüz

W zakresie poszczególnych dziesiątek liczebniki są tworzone poprzez poprzez
dodanie liczby jedności, np.: 15 (on beş), 21 (yirmi bir), 21 (yirmi iki), 99
(doksan dokuz) itd.

Powyżej 100:

500 beş yüz

1000 bin

10 000 on bin

100 000 yüz bin

500 000 beş yüz bin

W przypadku setek, tysięcy itd. budujemy złożone liczebniki podobnie jak z
wielokrotnościami dziesiątki, np.: 562 (beş yüz altmış iki), 7 349 (yedi bin üç yüz kırk dokuz).

Szczególnie przydatne są liczebniki 500 (beş yüz) oraz 500 000 (beş yüz bin),
gdyż często możemy spotkać się z podawaniem ceny w sklepach i restauracjach z
wykorzystaniem starych lir.

Kilka kluczowych konstrukcji:

tak - evet
nie - hayır
oraz, i - ve
stop! (np. zatrzymując dolmuş) - dur!
precz!, idź sobie! - git!
chodź! - gel!
O.K., dobra, w porządku - tamam
czy jest ...?, czy są ...? - ... var mı?
jest ..., są ... - ... var
nie ma - yok
bardzo piękne, pyszne, wspaniałe - çok güzel

Zwrot çok güzel nadaje się do chwalenia wszystkiego. Jeżeli ktoś zapyta
nas jak podoba nam się w Turcji należy bez wahania odpowiedzieć Türkiye
çok güzel: (Turcja jest przepiękna!).

Czas:

która godzina - saat kaç?
jest dwunasta - on iki saat

Określenia czasu:

wczoraj - dün
dzisiaj -  bugün
jutru - yarın

Dni tygodnia - günler:

poniedziałek - pazartesi
wtorek - salı
środa - çarşamba
czwartek - perşembe
piątek - cuma
sobota - cumartesi
niedziela - pazar

Miesiące - aylar:

styczeń - ocak	luty - şubat	marzec - mart	kwiecień - nisan
maj - mayıs	czerwiec - haziran	lipiec - temmuz	sierpień - ağustos
wrzesień - eylül	październik - ekim	listopad - kasım	grudzień - aralık

Powrót do spisu treści

Zwroty grzecznościowe

Powitania:

cześć - merhaba
dzień dobry (rano) - günaydın
dzień dobry (po południu), miłego dnia - iyi günler
dobry wieczór - iyi akşamlar
witamy - hoş geldiniz
odpowiedź na powitanie - hoş bulduk
jak się masz? - nasılsın? lub nasılsınız?
dziękuję, dobrze - iyiyim, teşekkür ederim

Pożegnanie:

pa pa - haydi bay bay
do widzenia (osoba wychodząca) - görüşürüz lub allahaısmarladık
do widzenia (osoba zostająca) - güle güle
dobranoc - iyi geceler

Podziękowanie:

dziękuję (bardzo) - teşekkürler lub (çok) teşekkür ederim
dzięki - sağol
nie ma za co - bir şey değil

Przedstawianie się:

nazywam się ... - benim adim...
skąd jesteś? - nerelisiniz?
jestem z... - ben...
...Polski - ...Polonyalıyım

Inne:

przepraszam (zagadując) - pardon lub bakar misiniz
przepraszam (przykro mi) - affedersiniz lub özür dilerim
nic nie szkodzi - önemli değil
proszę - lütfen
na zdrowie (toast) - şerefe
słucham (np. odbierając telefon) - efendim?

Powrót do spisu treści

Podróże

podróż - yolculuk
wycieczka - gezi

Środki transportu publicznego:

autobus - otobüs
samolot - uçak
pociąg - tren
pociąg pospieszny - hızlı tren
kolejka podmiejska - banliyö treni
statek - vapur
katamaran lub wodolot - deniz otobüsü
prom - feribot
tradycyjny drewniany statek (do wycieczek morskich) - gület
taksówka - taksi
taksówka współdzielona jeżdżąca po stałej trasie - dolmuş
minibus dowożący na dworzec - servis

Środki transportu prywatnego:

samochód - araba
motorower - motosiklet
rower - bisiklet

Podróżowanie samochodem:

prawo jazdy - sürücü belgesi
droga - yol
autostrada - otoban
płatna autostrada - otoyol
parking - otopark

czy mogę tu parkować? - buraya park edebilirim?
chciałbym wynająć (samochód) - bir (araba) kiralamak istiyorum
czy to jest droga do (Side)? - (Side) giden yol bu mu?

stacja benzynowa - petrol ofisi
proszę (20) lirów paliwa - (yirmi) litre istiyorum
poproszę do pełna - lütfen depoyu doldurun

benzyna - benzin
benzyna bezołowiowa - kurşunsuz benzin
olej napędowy - dizel lub motor yağı
gaz - gaz

potrzebuję mechanika - tamirciye ihtiyacım var
samochód zepsuł się w ... - arabam ... de bozuldu
złapałem gumę - lastiğim patladı
miałem wypadek - kaza yaptimi

Znaki drogowe:

stop! - dur!
zakaz wjazdu - girilmez
zakaz parkowania - park etmek yasaktır
droga jednokierunkowa - tek yön
niebezpieczeństwo - tehlikeli
ustąp pierwszeństwa - yol ver

Podróżowanie pociągiem/autokarem:

tureckie koleje państwowe - TCDD
jak dojechać do (Istanbułu)? - (Istanbula) nasıl gidebilirim?
jadę do (Istanbułu) - Istanbul'a gidiyorum

kiedy odjeżdża ...? - ... ne zaman kalkacak?
kiedy przyjeżdża ...? - ... ne zaman varır?

bilet - bilet
miejscówka - kompartman bileti
żeton na przejazd - jeton
poproszę jeden bilet na... - ...bir bilet lütfen
w jedną stronę - gidiş
w dwie strony (powrotny) - gidiş-dönüş

przedział sypialny w pociągu - yatak
dworzec autokarowy - otogar
dworzec kolejowy - gar lub tren istasyonu
przystanek autobusowy - otobüs durağı
peron - peron
przechowalnia bagażu - emanet
kasa biletowa - bilet gişesi
poczekalnia - bekleme salonu
rozkład jazdy - tarife

Podróżowanie samolotem:

lotnisko - havalimanı lub havaalanı
tureckie linie lotnicze - THY (Türk Hava Yolları)
paszport - pasaport
wiza - vize
granica - sinir
nadbagaż - fazla bagaj
cło - gümrük vergisi
brama (na lotnisku) - kapı
opóźniony - ertelendi
odwołany - iptal edildi

Pytanie o drogę:

czy możesz mi pokazać (na mapie)? - bana (haritada) gösterebilir misin?
gdzie jest... - ... nerede?
prosto przed tobą - tam karşıda
skręć w lewo - sola dön
skręć w prawo - sağa dön
na rogu - köşeden
daleko - uzak
blisko - yakınında

Powrót do spisu treści

Zakupy

zakupy - alışverış

Punkty usługowe

sklep - mağaza
cukiernia - pastane
piekarnia - fırın, ekmekçi
sklep spożywczy - bakkal lub gıda satış mağazası

apteka - eczane
poczta - PTT lub postane
bank - banka
targ - pazar lub çarşı
bankomat - paramatik lub bankamatik

sprzedawca - satıcı
klient - müşteri
cena - fiyat

Kupowanie i targowanie się

ile to kosztuje? - (fiyatı) ne kadar? lub kaç para?
czy mogę na to popatrzyć? - bakabilir miyim?
z czego to jest wykonane? - bunun kumaşı ne?
tylko oglądam - sadece bakıyorum
noszę rozmiar... - ...beden giyiyorum

jakość nie jest dobra - kalitesi iyi değıl
to jest zbyt drogie - bu çok pahalı
to nie pasuje - bu bana uymuyor

wezmę to - tutuyorum lub bunu alacağım
czy dostanę fakturę - fatura alabilir miyim

pieniądze - para
gotówka - nakit
czy akceptujecie...? - kabul ediyor musunuz?
karta kredytowa - kredi kartı
karta bankomatowa - bankamatik kartı
czek - çek

wyprzedaż/rabat - indirim
oferta specjalna/promocja - kampanya lub promosyon

więcej - daha fazla
mniej - daha az

tani - ucuz
drogi - pahalı

Podstawowe produkty spożywcze:

chleb - ekmek	masło - tereyağ	ser - peynir	kiełbasa - sucuk
salami - salam	pomidor - domates	oliwka - zeytin	jajko - yumurta
jabłko - elma	brzoskwinia - şeftali	arbuz - karpuz	czekolada - çikolata
ciastko - kurabiye

Napoje:

woda - su
sok owocowy - meyve suyu
mleko - süt
herbata - çay
piwo - bira
wino - şarap

Ubrania:

kapelusz - şapka	bluzka - bluz	koszula - gömlek	T-shirt - tışört	sweter - kazak
kurtka - mont	spodnie - pantalon	spódnica - etek	sukienka - elbıse	skapety - çorap
buty - ayakkabı	sandały - sandalet	kozaki - çızme	biustonosz - sütyen	majtki - külot

Materiały:

bawełna - pamuk
wełna - yün
jedwab - ipek
skóra - deri

Kosmetyki:

mydło - sabun
szampon - şampuan
dezodorant - deodoran
pasta do zębów - diş macunu
szczoteczka do zębów - diş fırçası

papier toaletowy - tuvalet kâğıdı
chusteczki higieniczne - doku
podpaska - hijyenik kadın bağı
tampon - tampon

Wagi i rozmiary

rozmiar - beden
wzór - desen

duży - büyük
średni - orta
mały - küçük

ciężki - ağır
lekki - hafif

Kolory:

żółty - sarı	zielony - yeşil	niebieski - mavi
fioletowy - mor	różowy - pembe	pomarańczowy - turuncu
czarny - siyah lub kara	brązowy - kahverengi	kolorowy - renkli
biały - beyaz lub ak	czerwony - kırmızı lub kızıl

Wzory:

gładki - düz
w paski - çizgili
w kropki - puantiyeli
w kratkę - kareli

Opinie:

ładny - güzel
brzydki - çirkin

Powrót do spisu treści

Noclegi

Zakwaterowanie:

hotel - otel
schronisko młodzieżowe - gençlik oteli
pensja - pansiyon

kemping, pole namiotowe - kamp lub kamp yeri
namiot - çadır

pokój - oda
pokój jednoosobowy - tek kişilik oda
pokój dwuosobowy - iki kişilik oda
pokój z łazienką i wc - banyo ve tuvaletli bir oda

Wyposażenie pokoju:

łazienka - banyo
toaleta - tuvalet
prysznic - duş
klimatyzacja - klima
telewizor - televizyon
lodówka - buzdolabı
żelazko - ütü
ręcznik - havlu
koc - battaniye

Wyposażenie hotelu:

basen - yüzme havuzu

Rezerwacja pokoju:

czy jest pokój dwuosobowy? - iki kişilik oda var mı?
chciałem zarezerwować ... - ... ayırt istiyorum
zarezerwowałem u Państwa pokój - ben bır oda ayırttım
czy macie jeszcze wolne pokoje? - boş odaniz var mı?

jaka jest cena za osobę? - kişi başına ne kadar?
jaka jest cena za noc? - geceliği başına ne kadar?
czy mogę zobaczyć? - görelilir miyim?
czy cena zawiera śniadanie? - kahvaltı fiyata dahil mi?
mieszkam w hotelu (Hilton) - (Hilton) Oteli'nde kalıyorum

Powrót do spisu treści

W restauracji

Rodzaje lokali

restauracja - restoran
jadłodajnia - lokanta
kiosk z przekąskami - büfe
stoisko z kebabami - kebabçı
lokal specjalizujący się w köfte - köfteci
pizzeria - pideci
cukiernia - tatlıcı
część rodzinna w restauracji - aile salonu

Składanie zamówienia i płatność

Poproszę o menu w języku (angielskim) - (İngılızce) menü istiyorum lütfen
Poproszę o specjalność lokalu - Bu yöreye özgü bir yemek istiyorum
Co Pan poleca? - Ne tavsiye edersiniz?
Co oni jedzą? - Onlar ne yiyorlar?

Czy obsługa jest wliczona w rachunek? - Servis hesaba dahil mi?
Jaka jest (zupa) dnia? - Bugünün (çorbası) nedir?
Tego nie zamawiałem - Bunu sipariş etmedim
Co jest w tym posiłku? - Bu yemeğin içinde ne var?

Smacznego! - Afiyet olsun!
Na zdrowie! - Şerefe!
To jest... - Bu...
...zbyt zimne - çok soğuk
...zbyt pikantne - çok acı
...przypalone - yanık
...niedogotowane - az pişmiş
...wspaniałe - mükemmel
...wyśmienite - enfes

porcja - porsiyon
pół porcji - bir buçuk
podwójna porcja - iki porsiyon

Czy macie jakieś dania bezmięsne? - Etsiz yemek varmı?
Jestem wegetarianinem - Ben vejetaryenim
Mam alergię na... - ...alerjim var
...produkty mleczarskie - ...yumurtaya
...orzechy - ...çerazlere

(filiżanka/szklanka) herbaty... - ...(bir fincan/bardak) çay
(filiżanka) kawy... - ...(bir fincan) kahve
z mlekiem - sütlü
z małą ilością cukru - az şekerli
bez cukru - şekersiz

Poproszę o rachunek - Hesap lütfen

Posiłki

śniadanie - kahvaltı
lunch - öğle yemeği
obiad/kolacja- akşam yemeği

Podstawowe dania

grilowane - ızgara
smażone - tava
gotowane - pişir(mek)
surowe - çiğ

przystawki - meze
makaron - makarna
mini pierożki - mantı

zupa - çorba
flaczkı - işkembe çorbası

ryba - balık

owoce - meyva

warzywa - sebze
warzywa faszerowane - dolma
gołąbki z liści winogron - yaprak sarma
sałatka - salad
sałatka z warzyw sezonowych - mevsim salatası
sałatka pasterska - çoban salatası
cacyk (ogórki w jogurcie) - cacık

pizza turecka z mięsem mielonym - lahmacun
pizza - pide

mięso - et
baranina - kuzu
wołowina - dana
kurczak - tavuk
kebab - kebab
kebab z mięsa mielonego grilowanego nad paleniskiem - Adana kebabı lub Urfa kebabı
kebab z cienkich plastrów mięsa w sosie pomidorowym na podpłomyku - İskender kebabı
kebab z bakłażanem - patlıcan kebabı
tureckie mielone - köfte
mięso zapiekane z warzywami w glinianym naczyniu - güveç

owoce morza - denız ürünü
kalmary - kalamar
małże - midye

deser - tatlı
przysmak turecki - lokum
baklawa - baklava
lody - dondurma
pudding na ryżu - sütlaç

Powrót do spisu treści

Załącznik	Rozmiar
rozmowki_tureckie_booklet.pdf	68.71 KB