Birgi

Położenie: 
Współrzędne: 
38.251598, 28.061800
Miasto posiada zabytki: 
bizantyjskie, seldżuckie, osmańskie

Miasteczko Birgi to wielka i bardzo miła niespodzianka dla tych podróżników, którzy podczas pobytu w prowincji Izmir zdecydują się na oddalenie od wybrzeża Morza Egejskiego. Można nawet zaryzykować twierdzenie, że Birgi to najpiękniejsze miasteczko w całej Turcji, chociaż słowa i zdjęcia nie są w stanie oddać jego nieodpartego uroku. Nawet o wiele słynniejsze Safranbolu nie zrobiło na nas tak wielkiego wrażenia.

Ulica w Birgi
Ulica w Birgi

Chociaż historia osadnictwa na tym obszarze sięga czasów antycznych, to najważniejsze zabytki w Birgi pochodzą z czasów panowania Turków seldżuckich i osmańskich. Najpiękniejszym budynkiem w miasteczku jest z pewnością XVIII-wieczna posiadłość Çakırağa, ale oprócz niej w Birgi znajduje się tak wiele zabytkowych meczetów, medres i domostw, że na ich podziwianiu można spędzić cały dzień i nadal czuć niedosyt.

Rys historyczny

Okolice Birgi w czasach starożytnych znajdowały się kolejno pod kontrolą cywilizacji frygijskiej, lidyjskiej i perskiej. Następnie, po okresie rozkwitu Królestwa Pergamonu, przeszły pod kontrolę rzymską i bizantyjską. W czasach antycznych miasto znane było jako Dios Hieron (czyli Sanktuarium Zeusa), a w VII wieku n.e. jego nazwę zmieniono na Christoupolis. Od XII wieku używano nazwy Pyrgion, która w zniekształconej formie zachowała się do współczesności.

W XII wieku na tereny zachodniej Azji Mniejszej zaczęły napływać plemiona tureckie, które stopniowo osadzały się na tym terenie. Birgi stało się w tamtym okresie stolicą lokalnego państewka czyli bejliku, zarządzanego przez ród Aydınoğlu. Jako centrum polityczne i kulturowe, zostało ozdobione licznymi budynkami, w tym wspaniałymi meczetami i łaźniami oraz grobowcami, fontannami i posiadłościami należącymi do bogaczy. Budowle te powstawały przy użyciu lokalnych materiałów budowlanych: gliny, kamieni i drewna, ale również z wykorzystaniem fragmentów architektonicznych budynków dawniejszych. Ślady takiej działalności widoczne są w wielu budowlach w Birgi. W 1426 roku Birgi zostało ostatecznie włączone w obręb Imperium Osmańskiego, w którym zachowało duże znaczenie jako centrum kulturowe aż do XVII wieku.

Typowa zabudowa w Birgi
Typowa zabudowa w Birgi

Birgi współcześnie

Obecnie miasteczko Birgi liczy sobie około 5 tysięcy mieszkańców. Administracyjnie należy do prowincji Izmir, w obrębie której zarządzane jest przez władze dystryktu Ödemiş.

W 1994 roku Birgi zostało uznane za miejsce Światowego Dziedzictwa Kulturowego przez turecką fundację ÇEKÜL (tr. Çevre ve Kültür Değerlerini Koruma ve Tanıtma Vakfı czyli Fundacja Ochrony i Promocji Dziedzictwa Naturalnego i Kulturowego). Od tego momentu miasteczko przeszło gruntowny proces restauracji i renowacji najbardziej znaczących budynków. Odnowa Birgi stanowić może obecnie wzorzec staranności i wrażliwości przeprowadzonej odbudowy i przekształceń, dzięki którym miasteczko zyskało na atrakcyjności turystycznej, nie zatracając przy tym uroku oraz wartości historycznej. Wszelkie oznakowania, nazwy ulic i kierunkowskazy wykonane są z drewna i doskonale komponują się z zabytkową zabudową.

Zabytkowe domy w Birgi
Zabytkowe domy w Birgi

Co więcej, w 2012 roku Birgi zostało zgłoszone do UNESCO i oczekuje na wpisanie na Listę Światowego Dziedzictwa prowadzoną przez tą organizację. Jako uzasadnienie prośby o uznanie Birgi za godne znalezienia się na tej liście wspomniane zostały wielokulturowe aspekty historycznej zabudowy miasteczka. Stanowi ono cenny przykład miejsca, w którym została zachowana autentyczność i integralność budynków pochodzących z różnych okresów historii. Założenia urbanistyczne Birgi odzwierciedlają ciągłość dziejów miasta od czasów frygijskich po współczesność. Na terenie Birgi znajduje się obecnie ponad 100 zabytkowych budowli, oficjalnie chronionych przez tureckie Ministerstwo Kultury i Turystyki.

Uliczka w Birgi
Uliczka w Birgi

Informacje praktyczne

Noclegi

W samym Birgi znajduje się kilka pensjonatów, wśród których warto wspomnieć o Birgi Çınaraltı Pansiyon (tel. +90 232 531 5358) oraz o Dervişağa Konağı (tel. +90 232 531 6060). W pobliżu (około 20 km) Birgi położona jest również miejscowość wypoczynkowa Gölcük, w której można znaleźć nocleg w hotelu Gölcük położonym nad wysokogórskim jeziorem o tej samej nazwie.

Dervişağa Konağı
Dervişağa Konağı

Co warto zobaczyć:

Całe miasteczko Birgi przypomina muzeum na świeżym powietrzu. Główne ulice miasta, wyłożone kamiennymi blokami, są po bokach wysadzone wielkimi sosnami. Od tych alei odchodzą węższe uliczki, wzdłuż których stoją zabytkowe domy z czasów osmańskich. Wiele z nich zostało niedawno odrestaurowanych, ale są nadal zamieszkane, a życie toczy się normalnym trybem, nadając Birgi niespotykanego uroku: dzieci bawią się na ulicach, wzdłuż domów suszą się figi, na murach wiszą sznury papryki i ziół. Niektóre z domów posiadają drewniane balkony, wewnętrzne dziedzińce otoczone wysokimi murami, a ich okna chronione są przez drewniane kraty.

Jeden z zabytkowych domów w Birgi
Jeden z zabytkowych domów w Birgi

Najwspanialszym zabytkowym budynkiem w Birgi jest posiadłość Çakırağa Konağı. To potężne domostwo zostało zbudowane w 1761 roku przez lokalnego przedsiębiorcę. Wnętrze posiadłości zdobią piękne freski, a całość składająca się z trzech kondygnacji jest obecnie otwarta dla zwiedzających.

Çakırağa Konağı
Çakırağa Konağı

Wśród wielu pięknych rezydencji z czasów osmańskich w Birgi warto zwrócić również uwagę na: Dervişağa Konağı, w którym obecnie działa pensjonat, Kerim Ağa Konağı oraz Sandıkoğlu Konağı.

Kerim Ağa Konağı
Kerim Ağa Konağı

Z wielu zabytkowych meczetów w mieście najważniejszy jest meczet Aydınoğlu Mehmet Bey (nazywany również Wielkim Meczetem czyli Ulu Camii) zbudowany w 1313 roku na rozkaz Mehmeta Beja, założyciela dynastii Aydınoğlu.

Meczet Aydınoğlu Mehmet Bey
Meczet Aydınoğlu Mehmet Bey

Na środku drogi prowadzącej do meczetu Ulu Camii stoi niewielkie mauzoleum Ümmü Sultan Türbesi, w którym pochowana została siostra Mehmet Beja, natomiast on sam spoczął w większym mauzoleum położonym tuż przy meczecie.

Mauzoleum Ümmü Sultan Türbesi
Mauzoleum Ümmü Sultan Türbesi

Krajobraz miasteczka ozdobiony jest przez obecność wielu innych historycznych meczetów, w tym ładnie odrestaurowanego Karaoğlu Cami oraz Derviş Ağa Cami, który tworzy wraz z medresą oraz łaźnią większy kompleks meczetowy.

Meczet Karaoğlu Cami
Meczet Karaoğlu Cami

Wielkie znaczenie w dziejach Imperium Osmańskiego odegrała niegdyś medresa Kale, w której nauki pobierał zdobywca Konstantynopola, sułtan Mehmet II. Niestety obecnie budynek tej uczelni popadł całkowicie w ruinę.

Również pozostałości dawnego karawanseraju, nazywanego Şefik Bey Hanı, nie należą do imponujących. Należy mieć jednak nadzieję, że także ta budowla doczeka się renowacji.

Ruiny karawanseraju Şefik Bey Hanı
Ruiny karawanseraju Şefik Bey Hanı

Nieco w oddaleniu od centrum miasteczka położone jest miejsce niezwykle często odwiedzane przez muzułmańskich pielgrzymów. To cmentarz oraz miejsce kultu pochowanego na nim Muhammeda ibn Pir Ali, znanego również jako İmam Birgivi. Przy drodze prowadzącej z centrum Birgi na cmentarz położone ponadto są pozostałości antycznego akweduktu.

Antyczny akwedukt w Birgi
Antyczny akwedukt w Birgi

Jak dotrzeć?: 

Autokarem: z Ödemiş, autobusem który kursuje przez Birgi do Salihli. Z Selçuku autokarem do Tire, następnie do Ödemiş i dolmuszem do samego Birgi.

Samochodem: aby dojechać do Birgi, należy najpierw dotrzeć trasą D310 do miasta Ödemiş. Po wschodniej stronie tego miasta należy odbić z trasy w kierunku północno-wschodnim, w miejscu oznaczonym przez stosowny kierunkowskaz. Odległość z Ödemiş do Birgi wynosi zaledwie 10 km.